Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Haberler

İstanbul

Perakende Asya’dan Başlayarak İnsansızlaşıyor!

Alışveriş yapanların hiçbir insanla etkileşime girmeye ihtiyaç duymadan mağazada ürünlerini seçip, ödeme yapabildiği ‘insansız mağaza konseptleri’ hayatımızda yerini almaya başladı. Peki bu konseptler neden tercih ediliyor ve nerelerde yayılıyor?


İnsansız mağazalar dünyanın farklı yerlerinde farklı farklı şekillerde ve boyutlarda hayata geçmeye başlarken, kuşkusuz bu konsepti uygulayanlar arasında açık ara önde giden bir ülke var: Çin…

Otomasyonun, perakendenin bugününde ve geleceğinde ne anlam ifade ettiğini görmek için Çin’e bakmak yeterli. Evet Çin, alışveriş yapan kişilerin hiçbir insanla etkileşime girmesine ihtiyaç duymadan mağazaya girip, ürünlerini seçip, ödemesini yaparak mağazadan ayrıldığı konseptlere kucak açıyor. Özellikle geçtiğimiz seneden bu yana Çinli perakendeciler bu tarz kasiyersiz mağazaları açıp deneme konusunda oldukça hevesli. Sadece Çin’in değil; dünyanın e-ticaret devi olan Alibaba bu kapsamda Hema mağazaları, Tao Cafe, şarap mağazaları açtı ve dev bir araba satın alma otomatı kurdu. Suning Group bünyesindeki Biu da ülke genelinde, müşterilerin yüz tanıma teknolojisi ile ödeme yapabildikleri bir grup insansız mağazalar hayata geçirdi. JD.com halihazırda ülke genelinde insansız mağazalar açmayı planlarken, Bingobox da ilk insansız mağazasını 2017’de Shangai’da açmıştı. Çinli Pazar araştırma firması Daxue Consulting’e göre; ülkede insansız mağazaların toplam pazar büyüklüğü 2017’de 40 milyon Yuan’a ulaştı. 2020’de ise bu rakamın 3.3 milyar Yuan’a yükselmesi bekleniyor.

Perakende Teknoloji Üzerine Düşünüyor

JLL Çin Perakende Lideri James Hawkey’e göre insansız mağazaların Çin öncülüğünde yayılmasına kesin gözüyle bakılıyor; ancak yayılması için sadece biraz zamana ihtiyacı var. Bu durumun sürpriz olmamasının en büyük nedeni de dünyanın en büyük iki perakende devi Alibaba ve JD’nin teknoloji geçmişi ve bu zamana kadar yaptıkları pek çok girişim. Hawkey’e göre bu kurumlar, perakende sektörünün teknoloji üzerine düşünmesine öncülük ediyorlar.

Diğer yandan insansız mağazalar Çin dışında da hızla yayılıyor. Amazon bu yılın başlarında Seattle’da Amazon Go olarak bilinen ve çokça tartışılan ilk kasasız süpermarketini açtı. Fakat Çin’i takiben insansız mağazaların daha çok Asya’da yaygınlaştığını söyleyebiliriz. Tayvan’ın 7-eleven’ı yakın zamanda ikinci insansız x-store’unu açtı. Malezya’da Kuala Lumpur ve Sabah’ta birkaç mağaza açılırken, Singapurlu zincir market Cheers da geçen sene bir üniversitenin içinde ilk insansız mağaza denemesini yaptı. 

Esas Amaç Maliyetleri Kısmak

İnsansız mağazaların perakendeciler için bu kadar cazip olmasının arkasındaki neden elbette bu uygulama ile maliyetlerin azalması… Ve tabii kasiyerlerin olmadığı bir mağaza düzeninde mağaza tasarımı için alanın çok daha verimli kullanılabilmesi.

Eleştirmenlere göreyse durum gözüktüğü gibi iç açıcı değil. Eleştirmenlerin bir bölümü, ileri teknolojili insansız mağazaların, kasiyerli geleneksel mağazalara göre çok sayıda insan ile başa çıkma konusunda yetersiz olduğunu söylerken; bir bölümü de bu tür mağazalar ile alışverişe hız kazandırma ve çalışan maliyetlerini kısma konusunda kazanılan verimliliğin çok düşük olduğunu dile getiriyor. Mağazaların karşı karşıya olduğu hırsızlık riski de özellikle dile getiriliyor. 

Diğer yandan mağazalar insansız tasarlansa bile çoğu firma orada bir personel bulundurmamayı henüz göze alamıyor, müşterilerin yaşadığı sorunlarda personel devreye giriyor. Otomasyonun yükselişine rağmen, hala insan dokunuşu için yer var... Yüz tanıma, ürün tanıma ve insansız ödeme gibi anahtar teknolojiler hazır gibi gözükse de asıl zorluklar kullanıcı deneyimiyle ortaya çıkıyor.

Cevaplanması Gereken Sorular Var

Konseptin henüz çok yeni olduğunu söyleyen James Hawkey’e göre perakendeciler hala teknolojiyle ve iyi bir kullanıcı deneyimi sunan çoklu teknolojileri konsepte nasıl dahil edecekleri ile mücadele etme aşamasında. Ve bu noktada cevaplanması gereken sorular var: Müşteriler perakendenin nasıl olmasını bekliyor? Perakendenin hangi aşamasında yardıma ihtiyaçları olacak? Nerede makine yerine insanları tercih ederler? Ve onların mağazaya geri gelmesini sağlayacak olan şey ne?

İnsansız mağazalar kuşkusuz önümüzdeki yıllarda daha çok yaygınlaşacak ancak perakendecilerin başarılı bir alışveriş deneyimi yaşatma çabası bununla da bitmeyecek…