Skip Ribbon Commands
Skip to main content

Haberler

Istanbul

Büyük Veri: Yeni Yüzyılın Petrolü

Bugünkü verilerin yüzde 90'ı son iki yılda üretildi. Önümüzdeki iki yılda ise mevcut veriler iki katına çıkacak. Big Data – Büyük Veri yeni yüzyılın petrolü o​larak adlandırılıyor ve ancak bu verileri işleyebilen firmaların hayatta kalabileceği söyleniyor


Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerin en ayırt edici özelliklerinden biri de nüfus artışı ve kalabalıklaşan şehirler. İş imkanlarının ve ticaretin daha yoğun olduğu batı bölgeleri başta olmak üzere 1950’li yıllardan beri gerçekleşen düzenli nüfus artışı ile küçük şehirler orta ölçekli şehirlere, orta ölçekli şehirler büyük şehirlere, büyük şehirler ise son dönemlerde sıklıkla ismini duyduğumuz mega kentlere dönüşüyor. 

Son zamanlarda sık sık dile gelen ‘büyük veri’ nam-ı diğer ‘big data’ oluşumunun hikayesi de aslında bu dönüşümle ortaya çıkıyor. Modernleşmenin sonu olmayan bir dünyada, üretimi, tüketimi, iş gücünü ve gelişimi optimize etmek için atağa geçen algoritmaların en büyük destekçisi; alışveriş yaparken, internette gezinirken ve hatta telefonla konuşurken dahi etrafa saçtığımız veriler. 

NoSQL isimli sistemde özel kodlar halinde çevreye bıraktığımız ve bizi tanıtan bu veriler aslında yıllardır var ancak bu​​ verileri tanımlamak ve bağlantılı algoritmaya yerleştirip işe yarar hale getirmek veri mühendisleri tarafından yönetilebilen meşakkatli bir süreç. Dünya lideri firmaların yöneticileri tarafından ‘yüzyılın petrolü’ olarak betimlenen büyük veri, yapılandırma sürecine harcanan yatırımın karşılığını fazlasıyla verecek kadar değerli bir kaynak. 

Herkesin günde en az 1 kez tıkladığı meşhur arama motoru Google’ın, sıradan bir müşteri iletişim bilgileri formunda asla yer almayacak bilgilere sahip olduğunu düşünün;

- Hangi dergilere abonesiniz?

- Köpeğinizin ismi ne?

- En sevdiğiniz film karakteri kim?

- En son ne zaman hastalandınız?

Bu gibi detaylı ve sonu gelmeyen bilgilerin, müşterisi olduğunuz markalardan tutun da her sabah kullandığınız toplu taşıma aracının saatini ayarlayan belediyelere kadar ne kadar fazla birimin işine yaracağını tahmin edebilirsiniz. 

Büyük veri kavramıyla yeni tanıştıysanız ya da bu kavramla ilgili detaylı bilginiz yok ise çevrenize bıraktığınız verilerin firmalar ve hükümetler tarafından kullanıldığını düşünmek biraz ürkütücü olabilir ancak endişelenmenize gerek yok. Firmalar ve hükümetler sizin hakkınızda büyük ipuçları veren bu verilerin ne kadar kişiye özel, değerli ve kamusallaştırılmaması gerektiğinin farkında. Bu yüzden de özel hayatınızı koruyacak kanunlar mevcut; detaylandırılmış yasa tasarıları üzerinde hala çalışılıyor. 

Gelişen yazılım teknolojileri ve eğitimde veri analitiğine yapılan teşvikler sayesinde büyük veriler kullanıldığı her alanda hayatımızı kolaylaştırmak ve kişiye özel tecrübeler yaşatmak için geliştiriliyor. Ulaşım, telekomünikasyon, sağlık sektörü gibi geniş bir yelpazede aktif olarak kullanılan büyük veri teknolojisinin düşük maliyetli en hızlı ve verimli sonuçları perakende sektöründe ortaya çıkmış durumda. Sıklıkla kullanılan  perakende matematiği ve sürdürülebilir tüketici kitlesi yaratmak için geliştirilen sadakat programlarının ana besleyici kaynağı olan büyük veri, günümüzde perakende sektörünün vazgeçilmez bir parçası haline geldi. Büyük veri sayesinde perakende sektörünün küçük ya da büyük fark etmeksizin her oyuncusu bambaşka bir dünyaya adım atmış durumda.

Perakende sektöründe büyük veri kavramının ayrıştığı ve her birinin sonunda farklı bir fonksiyona ulaşılan onlarca alan var. Perakendeciler Big Data sayesinde yılın hangi döneminde hangi satış alanlarına daha çok mal tedarik etmeliler, haftanın hangi günü mağaza içinde yaptıkları anons sayısını artırmalılar, günün hangi saatinde mağazalarında bulunan güvenlik elemanı sayısını yoğunlaştırmalılar, kampanyaları online mı olmalı, televizyon reklamları günün hangi saatinde yayınlanmalı veya tüketiciler için taksit imkanlarını nasıl şekillendirmeliler gibi operasyonel, pazarlama ve finans konularına dair pek çok soruya cevap bulabiliyorlar. Hangi mağazaya hangi ürünleri göndermeleri gerektiğini daha iyi analiz edebildikleri için yanlış ürünlerde aşırı stok yapmak gibi hatalara da düşmüyorlar. 

2014 yılında gerçekleşen Perakende Günleri’ndeki konuşmasında internetten alışveriş alışkanlığının artmasının perakendeciler için bir tehlike arz etmediğini, aksine fayda sağladığını anlatan Boyner Grubu Yönetim Kurulu Başkanı Cem Boyner, yine aynı konuşmasında artık hepimizin aşina olduğu ‘Hopi’ projesinden bahsetmişti. Hopi ağında bulunan markalar, müşterileri için kişiselleştirilmiş kampanyalar yaratarak müşteri ile marka arasında güçlü bir sadakat bağı kuruyor.  Geniş bir tüketici kitlesine finansal boyutu küçük bir kampanya sunmak yerine dar ancak sık kitleler oluşturarak dişe dokunur kampanyalar üreten bu sadakat programı, markaların müşterileri hakkında daha fazla bilgi edinmesini sağlarken, müşterilerin ‘lovemark’ını yani sebepsiz yere sadakatini kazanmalarına da yardımcı oluyor. Hopi uygulamasına üye olurken kullanıcıların cevaplaması gereken 59 soru mevcut, kullanıcıların bu sorulara verdikleri cevaplar sayesinde daha kişiselleştirilmiş kampanyalar sunuluyor ve büyük veri içeriği derinleştiriliyor. 

Big Data kaynaklı ve uzun vadeli planlama yapan firmalardan bir tanesi de AnadoluJet. Anlaşmalı banka ve operatörler aracılığı ile kullanıcıların ne kadar sıklıkla hangi bölgelere uçtuğunu ya da hangi şehirler arasında ne kadar sıklıkla para transferi olduğunu takip eden AnadoluJet, ortaya çıkan tablo ile sefer saatlerini optimize ediyor ve yeni rotalar oluşturuyor. 

AVM yatırımcıları ve yöneticileri tarafından da sıklıkla kullanılan büyük veri analizleri, projelerdeki verimlilik oranını büyük ölçüde etkiliyor. ‘Projenin marka karmasının ne olması gerekir?’ gibi klasik konular bir kenara, modern AVM’lerde bulunan iBeacon cihazları sayesinde AVM yatırımcıları ve yöneticileri ziyaretçilerinin cinsiyet ve yaş gibi demografik özellikleri ile beraber hangi noktalarda daha çok zaman geçirdiklerini veya hangi günlerde AVM’yi ziyaret ettiklerini, bir ürün satın almak için kaç mağaza dolaştıklarını takip edebiliyorlar. AVM yönetimlerinin bu tarz uygulamaları perakendecilerin projede yer alması için önemli bir sebep olurken projeye de büyük anlamda katkı sağlıyor. Alışveriş yapan ziyaretçilerin fatura bilgilerinden ikamet ettikleri semtleri ve alışveriş yaptıkları saati döküm haline getiren AVM yöneticileri, ziyaretçi servislerini oluşan tabloya göre optimize edebiliyorlar.

2000’li yılların başında büyük veri kavramından haberimiz yoktu, bugün büyük veri ile yapabileceklerimize ise mümkün değil gözüyle bakılıyordu ancak gelişimin sonu yok. Bugün etrafımızda olan verilerin yüzde 90’ı son iki yılda üretildi. Önümüzdeki iki yılda mevcut veriler iki katına çıkacak. Hem verilerin hem de büyük veri mühendislerinin ve veri analizlerini hızlandıracak teknolojilerin artması ile büyük veri hayatımızda çok daha ileri noktalara dokunacağa benziyor. İşin özü, Big Data yeni yüzyılın petrolü. Her bir bilgi çok değerli ve ancak bu bilgileri işleyebilen firmalar başarıya ulaşacak. ​